หนึ่งเมล็ดพันธุ์ ปลูกความหวัง เพื่อการฟื้นฟูน่าน

เหตุอุทกภัยที่จังหวัดน่านในขณะนี้เกิดจากฝนที่ตกต่อเนื่องในพื้นที่ ส่งผลให้มีปริมาณน้ำฝนสูงมาก ทำให้น้ำป่าไหลหลากจากภูเขาลงมาสู่พื้นที่ลุ่มต่ำ ไหลท่วมหมู่บ้านอย่างรวดเร็ว เนื่องภูมิศาสตร์ และพื้นที่ชุมชนอยู่ท่ามกลางภูเขาจึงทำให้ได้รับผลกระทบที่รุนแรง 

ข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา ระบุว่าปริมาณฝนในจังหวัดน่านในช่วงกลางเดือนสิงหาคมปี 2569 มีสถิติปริมาณฝนสะสมสูงสุดในรอบ 24 ชั่วโมงวัดได้ 339.6 มิลลิเมตรที่อำเภอปัว 

โดยปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อผู้ประสบภัยนั้นไม่จบแค่น้ำลดเท่านั้นแต่ยังมีปัญหามากมายที่จะตามมาในภายหลัง เช่น ปัญหาในเรื่องของความสะอาด ปัญหาเรื่องอุปกรณ์เครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหาย ปัญหาสัตว์และแมลงรบกวน ความปลอดภัย ที่สำคัญที่สุดคือการที่ครอบครัวผู้ประสบภัยไม่สามารถทำกินได้

ซึ่งปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบในระยะยาว ทำให้ครอบครัวขาดรายได้ ทุนทรัพย์และอุปกรณ์ในการทำกิน เราจึงต้องการที่จะเข้าไปช่วยเหลือสนับสนุนพวกเขาเพื่อให้เกิดการฟื้นตัวในทางเศรษฐกิจได้เร็วยิ่งขึ้น

ตัวอย่างบ้านของครอบครัวที่ประสบปัญหา

ข้อมูลครัวเรือน ณ วันที่: (24/8/2569) โซนท่าวังผา

จำนวนสมาชิก: 4 คน 

ลักษณะครอบครัว: ครอบครัวประกอบด้วยผู้ปกครอง 2 คน และเด็ก/เยาวชน 2 คน

อาชีพหลักก่อนเกิดอุทกภัย: รับจ้างทั่วไปและทำการเกษตรขนาดเล็ก อาชีพเสริม: ปลูกผักเพื่อบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายเป็นบางครั้ง

1. สภาพบ้านและผลกระทบจากอุทกภัย: ครอบครัวอาศัยอยู่ในบ้านพักอาศัยชั้นเดียว ตั้งอยู่ในพื้นที่ชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์น้ำท่วม โดยน้ำได้ไหลเข้าท่วมบริเวณบ้านและพื้นที่โดยรอบ ส่งผลให้การดำรงชีวิตประจำวันของสมาชิกในครอบครัวหยุดชะงักและต้องใช้เวลาในการฟื้นฟูบ้านหลังน้ำลด ภายในบ้านพบคราบน้ำและดินโคลนตามพื้นและบริเวณผนังบางส่วน เครื่องใช้ภายในบ้านและสิ่งของจำเป็นบางรายการได้รับความเสียหายจากน้ำและความชื้น ครอบครัวต้องใช้แรงงานของสมาชิกในการทำความสะอาด ขนย้ายสิ่งของ และกำจัดดินโคลนที่ตกค้าง บริเวณรอบบ้านซึ่งเดิมใช้สำหรับปลูกผักและเป็นพื้นที่ทำกินขนาดเล็กได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมเช่นกัน สภาพดินมีความชื้นสูงและมีตะกอนดินโคลนปกคลุม ทำให้ยังไม่สามารถกลับมาใช้ปลูกผักได้ทันที ครอบครัวจึงจำเป็นต้องปรับปรุงและฟื้นฟูพื้นที่ก่อนเริ่มต้นการเพาะปลูกอีกครั้ง
2. ผลกระทบต่ออาชีพและรายได้: ก่อนเกิดอุทกภัย ครอบครัวมีรายได้จากการรับจ้างทั่วไปและการทำเกษตรขนาดเล็ก รายได้ในแต่ละเดือนไม่แน่นอน และการปลูกผักบริเวณบ้านช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านอาหารและสร้างรายได้เสริมบางส่วนหลังเกิดอุทกภัย การรับจ้างและกิจกรรมทางการเกษตรหยุดชะงัก ส่งผลให้รายได้ของครอบครัวลดลง ขณะเดียวกันมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นจากการทำความสะอาดและซ่อมแซมบ้าน รวมถึงการจัดหาเครื่องใช้และสิ่งของจำเป็นที่ได้รับความเสียหาย ครอบครัวจึงมีความต้องการฟื้นฟูอาชีพที่สามารถเริ่มต้นได้ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่ และไม่จำเป็นต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก
3. ศักยภาพและความต้องการของครอบครัว: จากการพูดคุยกับครอบครัว พบว่าสมาชิกมีประสบการณ์พื้นฐานในการปลูกผักและมีพื้นที่ว่างบริเวณรอบบ้านที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้หลังจากฟื้นฟูสภาพพื้นที่ ครอบครัวมีความตั้งใจที่จะกลับมาปลูกผักอีกครั้ง โดยต้องการได้รับการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ วัสดุสำหรับเตรียมแปลง รวมถึงคำแนะนำในการฟื้นฟูพื้นที่หลังน้ำท่วม ครอบครัวเห็นว่าการปลูกผักเป็นอาชีพที่สามารถเริ่มต้นได้และสามารถนำผลผลิตมาใช้บริโภคเพื่อลดค่าใช้จ่าย รวมถึงนำส่วนที่เหลือไปจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้
4. สิ่งที่ต้องการการสนับสนุนจากโครงการ: โครงการจะให้การสนับสนุนครอบครัวในรูปแบบของการฟื้นฟูอาชีพ โดยประกอบด้วย 

• เมล็ดพันธุ์ผักที่เหมาะสมกับพื้นที่และฤดูกาล 
• วัสดุสำหรับการเตรียมพื้นที่เพาะปลูก 
• คำแนะนำในการจัดการพื้นที่หลังน้ำท่วม 
• ความรู้เกี่ยวกับการเพาะเมล็ดและดูแลผัก 
• การวางแผนการเก็บเกี่ยวและใช้ประโยชน์จากผลผลิต 
• การติดตามผลและให้คำแนะนำอย่างต่อเนื่อง

ครอบครัวมีส่วนร่วมในการเตรียมพื้นที่ ทำแปลงเพาะปลูก ดูแลรักษาและเก็บเกี่ยวผลผลิต โดยทีมงานเจ้าหน้าที่มูลนิธิจะทำหน้าที่สนับสนุนและให้คำแนะนำตามความเหมาะสม 

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง 

ระยะสั้น 

• ครอบครัวมีพื้นที่ปลูกผักที่สามารถใช้ประโยชน์ได้ 
• มีผักสำหรับบริโภคในครัวเรือน 
• ลดค่าใช้จ่ายในการซื้อผัก 
• สมาชิกมีส่วนร่วมในการฟื้นฟูอาชีพ 

ระยะกลาง

• สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้อย่างต่อเนื่อง 
• มีผลผลิตส่วนหนึ่งสำหรับจำหน่าย 
• เกิดรายได้เสริมให้ครอบครัวจากการขายผัก 
• สามารถนำรายได้กลับมาซื้อเมล็ดพันธุ์และวัสดุสำหรับการปลูกในรอบต่อไป 

ระยะยาว

• ครอบครัวสามารถปลูกผักได้อย่างต่อเนื่องด้วยตนเอง 
• มีความสามารถในการจัดการพื้นที่และต้นทุนการผลิต 
• สามารถพัฒนาเป็นอาชีพเสริมหรืออาชีพหลักได้ตามศักยภาพ 
• มีความสามารถในการพึ่งพาตนเองและรับมือกับผลกระทบจากภัยพิบัติในอนาคตได้ดีขึ้น